Падчас масленічнага тыдня людзі пякуць блінцы, ладзяць гулянні, сустракаюцца з роднымі.

Масленіца – славянскае свята провадаў зімы і сустрэчы вясны. Нават пасля прыняцця хрысціянства ў абрадах святкавання Масленіцы захаваліся адгалоскі паганскага мінулага.

Масленічны тыдзень падзяляецца на два перыяды – вузкі і шырокі. У вузкую Масленіцу (першыя два дні) можна займацца гаспадарчымі працамі. У шырокую (з чацвярга па нядзелю) Масленіцу на змену працы прыходзяць адпачынак, весялосць і стасункі са сваякамі. На вузкую Масленіцу гаспадыня пякла бліны аржаныя, аўсяныя ці ячныя, на шырокую – бліны з грэцкай мукі. Гаспадар разразаў стос бліноў на чатыры часткі крыж накрыж. Кожны з сямейнікаў браў кавалак бліна і еў яго з творагам, залітым растопленым маслам.

У кожны дзень Масленіцы існуюць свае традыцыі і абрады.

ПАНЯДЗЕЛАК – СУСТРЭЧА МАСЛЕНІЦЫ

Да гэтага дня з саломы і старога адзення рабілі пудзіла Масленіцы, якое потым ладзілі на шост і з песнямі вадзілі па вёсцы.

Свёкар са свякрухай адпраўлялі нявестку да яе бацькоў, а ў вечары самі прыходзілі да сватоў у госці.

АЎТОРАК – ЗАЙГРЫШЫ

Моладзь з раніцы ладзіла катанні з гор, усе весяліліся, частаваліся блінамі. Таксама праходзілі агледзіны нявест, каб на чырвоную горку (першая нядзеля пасля Вялікадня) згуляць вяселле.

СЕРАДА – ЛАКАМКА

Працягваліся сямейныя застоллі. У гэты дзень прынята было есці столькі, сколькі зможаш. Цёшчы запрашалі зяцёў на бліны, маладыя прыяжджалі да бацькоў нявесты.

ЧАЦВЕР – РАЗГУЛ

У чацвер праца спынялася, і пачыналася Шырокая Масленіца. Моладзь каталася на конях, сані і конскую вупраж упрыгожвалі рознакаляровымі стужкамі і званочкамі. Гушкаліся на арэлях, ладзілі кулачныя баі, штурмавалі снежныя крэпасці. Усе абавязкова з’язджалі са снежных гор, пелі масленічныя песні. Блінамі частавалі ўсіх суседзяў, мінакоў, жабракоў і старых. Таксама адведвалі бабку-павітуху, частавалі яе, каталі па вёсцы, запрагаліся ў сані замест коней.

ПЯТНІЦА- ЦЁШЧЫНЫ ВЯЧОРКІ

Зяць клікаў цёшчу на пачастунках, зараз бліны ў хаце мужа павінна была пекчы яе дачка. Цёшча магла прыйсці ў госці да зяця са сваімі сяброўкамі і сваякамі.

СУБОТА – ЗАЛОЎКІНЫ ВЯЧОРКІ

Маладая нявестка запрашала залоўку ў госці і абавязкова дарыла ёй падарунак.

НЯДЗЕЛЯ – ПРАВОДЗІНЫ МАСЛЕНІЦЫ, ПРАШЧОНЫ ДЗЕНЬ

На вогнішчы спальвалі пудзіла Масленіцы, вогнішча абавязкова разводзілі на горцы, попел раскідвалі па палях. Спальванне пудзіла Масленіцы адзначала адыход ці смерць зімы. Людзі заклікалі Вясну і лаялі Масленіцу (сімвал зімы), клікалі яе падманшчыцай, аб’ядалай, блінаеднай і іншымі крыўднымі мянушкамі.

Масленічны тыдзень – апошні перад Вялікім постам, які будзе доўжыцца 40 дзён. Скончыцца гэты тыдзень Даравальнай нядзеляй, калі вернікі просяць адзін у аднаго прабачэння.

Заснавала на матэрыялах sputnik.by.

З 25 лютага па 3 сакавіка ў Мінску пройдзе традыцыйны XIX Тыдзень беларускай кухні. У мерапрыемствы прымуць удзел прымуць 60 рэстаранаў і кафэ сталіцы.

Тыдзень беларускай кухні праводзяць прыкладна раз ў квартал. Падобныя акцыі спрыяюць развіццю культуры харчавання, а таксама папулярызацыі нацыянальнай кухні сярод жыхароў сталіцы і турыстаў.

У рамках правядзення чарговага Тыдня гасцям будуць прапанаваныя 5 страваў нацыянальнай кухні, у распрацоўцы якіх прымаў удзел шэф-повар рэстарана "Сядзіба" Андрэй Ізмайлавіч. Як звычайна, стравы ва ўсіх установах будуць рыхтавацца па адзіных рэцэптурах і рэалізоўвацца па адзіных цэнах.

Да трэцяга сакавіка можна будзе паспрабаваць:

  •  жур з мясам 250/30/1 – 3 руб. 50 кап.;
  • салат «Журавiны» 190/15/5 – 6 руб. 50 кап.;
  • свініна фаршыраваная па-беларуску з бульбянымі дзелькамі 150/150/30/14 – 10 руб. 50 кап.;
  • грэчанікі з грыбамi 250/30/15/15 – 8 руб. 50 кап.;
  • дзьмухаўцы з мядова-журавінавай паліўкай 150/30/4 – 4 руб. 50 кап.

Крыніца www.tvr.by

Беларуская кулінарная спадчына багатая і старажытная. У Гродна вучні 5-8 класаў гімназіі №6 па крупінках збіраюць кулінарную спадчыну Гродзеншчыны.

Яны стварылі вэб-праект “Кулінарная азбука гараденца”, які займаецца вывучэннем традыцыі кухні Гродзеншчыны і Вялікага Княства Літоўскага, і зборам сямейных рэцэптаў жыхароў Гродна і наваколля. Крок па кроку, да “азбукі” дадаюцца новыя і новыя літары. 

Дык што ж елі жыхары Гродна і ваколіц?

Граматка 

Да сярэдзіны XIX стагоддзя граматка была вельмі папулярнай стравай беларускай кухні. Зараз гэтую старадаўнюю страву замянілі кава і гарбата. Нягледзячы на тое, што граматка выконвала функцыю кавы і гарбаты, яна падавалася не толькі ў якасці напою, але і як суп. З граматкі раней пачыналі дзень, яе маглі прапанаваць падчас размовы гэтак жа, як сёння мы прапаноўваем каву ці гарбату. Яе гатавалі на піве, таму страва мела злёгку ялкавы, але прыемны смак, які можна было б параўнаць са смакам кавы. Падобная страва існуе і ў польскай кухні і завецца "піўны суп". 

Паводле легенды, жонка Жыгімонта Старога італьянка Бона Сфорца вельмі недаверліва ставілася да Вялікага Княства Літоўскага, і толькі граматка прымусіла яе змяніць сваё меркаванне.

Гродзенскі сэрнік (тварожнік)

Ідэя запекчы тварог ці блізкія да яго па ўласцівасцях і складу прадукты, напрыклад мяккі сыр, з даданнем яек, цукру, алею і мукі, старая як свет. Складана вылучыць мясцовасць або этнічную групу, якія маглі б прэтэндаваць на аўтарства гэтага цудоўнага дэсерту з тварагу. Асабліваць гарадзенскага тварожніка ў дражджавым цесце, дзякуючы якому атрымоўваецца цвёрдая скарыначка у параўнанні з пясочным цестам, якое выкарыстоўваецца ў сучасных тварожніках.

Ламанцы

Ламанцы – гэта невялічкае печыва, часам з прэснага, часам з кіслага цеста, якое елі з макавым малаком і мёдам. Дэсерт звычайна рабілі на Вялікдзень. 

Ламанцы атрымалі назву ад спосабу ўжывання – іх ламалі на кавалачкі. Спачатку цеста тонка раскочвалі, ўкладвалі на бляху, нажом наносілі лініі, па якіх запечаныя ламанцы і падзялялі. 

Пальцоўка 

Пальцоўка - рэгіянальная назва свіной каўбасы на Гродзеншчыне - традыцыйнага беларускага мяснога прадукту. Гэта скарачэнне ад назвы "пальцам пханая каўбаса". Сама назва раскрывае тэхналагічны працэс падрыхтоўкі: у свіную кішку напіхвалі ўручную дробна парэзаныя кавалачкі мяса і сала са спецыямі і з часнаком. У наш час мяса звычайна перакручваюць на мясарубцы, што некалькі зніжае смакавыя якасці вырабу. 

Пальцоўска лічыцца святочнай каўбасой, бо і сёння яе можна часта сустрэць на калядных сталах або на вяселях. Такая каўбаса сустракаецца ў пісьмовых крыніцах з часоў ВКЛ. Сярэдзіна XVIII ст. была часам росквіту спажывання каўбасы ў Беларусі. У час панавання ў ВКЛ і Польшчы Аўгуста II Моцнага і Аўгуста III - добры шляхецкі кухар мусіў умець гатаваць з каўбасы 12 страваў, а магнацкі - 24.

Цымус

Гэтая страва характэрна для габрэйскай кухні. Само слова «цымус» мае нямецкае паходжанне і ва ўмоўным перакладзе азначае «гарнір да нейкай стравы». У традыцыйным габрэйскім разуменні ў цымуса шмат варыянтаў, але заўсёды прысутнічае морква.

Цымус можа быць салодкім з сухафруктамі, можа быць падобным на рагу з агародніны, калі ў складзе акрамя морквы яшчэ бульба і лук з фасоллю. Часта ён выступае як самастойная страва з даданнем мяса. У любым выпадку гэта заўсёды вельмі смачна. «У гэтым увесь цымус», - так звычайна кажуць, каб падкрэсліць значнасць і каштоўнасць чаго-небудзь.

Жадаем поспехаў у раскрцці смаку роднай кухні!

 

Па матэрыялах minsknews.by і "Кулінарная азбука гарадзенца".

Першы ў 2019 годзе Гастрафэст традыцыйна распачынаецца з кававай тэматыкі. З 15 лютага да 4 сакавіка ў Мінску праходзіць ГАСТРАФЭСТ.КАВА.

20 кавярняў-удзельніц падрыхтавалі свае дэгустацыйныя "візітныя карткі" па адзінай фіксаванай цане - 6,5 рублёў. Сэт складаецца з кавы і дэсерта. Усе кавярні ўдзельнічаюць у народным галасаванні на сайце gastrofest.by і аднайменным канале Telegram. Наведвальнікі фестывалю абяруць “лепшыя” на іх думку сэты. А выбраць будзе цяжка! Прапановы вельмі цікавыя – ёсць і сырны капучына, і zero латэ, і кава са смакам лаванды, слівы, печыва і нават чабора. А яшчэ можна паспрабаваць чырвоную каву!

Генеральны партнёр ўсёй серыі фэстаў - Альфа-Банк. У кожнай кавярні вы зможаце атрымаць карысныя фінансавыя парады. Такім чынам, на фестывалі можна будзе не толькі смачна паесці, але і памножыць свае фінансавыя веды.

Крыніца: afisha.tut.by.

Кулінарныя традыцыі аграгарадка Спорава ў Бярозаўскім раёне не пакінуць абыякавым нават самага патрабавальнага гурмана. Слава пра самабытную кухню Спорава ўжо разляцелася па ўсёй Беларусі. Толькі тут гатуюць сушанаю ў печы на саломе рыбу. У хуткім часе унікальны рэцэпт можа трапіць у спіс нематэрыяльнай спадчыны Беларусі. А значыць, на кулінарнай мапе Палесся з'явіцца яшчэ адно прывабнае месца для гастранамічных турыстаў.

Кулінарныя традыцыі Спорава сваімі каранямі сыходзяць у глыбокае мінулае. Калі сушаная рыба з'явілася на стале ў мясцовых жыхароў, дакладна не ведае ніхто. Па сутнасці, кожны жыхар Спорава рыбак ад нараджэння. Спораўскае возера здаўна круглы год корміць мясцовых жыхароў. Рэцэпт прыгатавання рыбы ў печы беражліва перадаюць з пакалення ў пакаленне ўжо некалькі стагоддзяў.

Свежую рыбу спачатку чысцяць, затым запраўляюць соллю, заправамі і прымаўкамі. Апошні інгрэдыент - самы важны. Нездарма раз у тры гады тут праводзяць вялікі фестываль гумару. Печ засцілаюць таксама па-асабліваму. Спецыяльная “падушка” з саломы надае страве ні з чым не параўнальны водар. Для такой рыбы ў мясцовых жыхароў ёсць і свая назва. “Мы называем гэта семечкі рыбныя. Бо надта ж воны лускаюцца хутка, бы тыя семачкі, надта з’ядаюцца. Бо ўсе-такі ў нас у возеры рыба особенная. І смак у яе другі, не гэтакі, як ва ўсей Беларусі.” – кажа жыхарка Спорава Таццяна Пашкевіч.

Як ні дзіўна, старадаўні рэцэпт актуальны і на сённяшні дзень. Бо штодзённае меню жыхара Спорава па-ранейшаму шмат у чым залежыць ад ранішняга ўлову.

Па матэрыялах ctv.by